Recensies

MEROPE
9 Days

CD recensie, ©Mattie Poels op zijn site Musicframes, 31 oktober 2012

Merope is een gemêleerd kwintet met een aangename maar zeer ongebruikelijke bezetting. Tegen een bijna psychedelische achtergrond word je meegenomen in een sfeer van metaforische wisselingen. Sober en klankrijk geïnstrumenteerd waarbij de kanklès (citer) en de bansuri (Indiase fluit) de meest opvallende instrumenten zijn, ondersteund met gitaar/effecten, bas en percussie.
'9 Days' heeft een geheel eigen karakter, waarbij elke compositie zijn eigen timbre heeft. Dat geeft de muziek iets ongrijpbaars, maakt het afwisselend, ondoorgrondelijk en inventief. De arrangementen zijn vindingrijk en zitten vol kleine effectjes: krakend papier, krekels, galm, echo's, reversed sounds, aanzwellende gitaren (zonder attack). Effecten die de muziek verrijken en soms pas na enige tijd opvallen. De Litouwse zangeres Indré Jugeleviciût, die ook de wonderschone kanklès bespeelt, zingt met een lieflijk, bijna fluisterende stem en bedient zich van (fonetisch) gezongen lyriek. Alhoewel de muziek van Merope met enige regelmaat ritmisch stevig wordt ondersteund, behoudt de cd zijn dromerig karakter. Bovendien zorgt het inventieve gitaar/effecten werk van Bert Cools voor een dubbele muzikale bodem waardoor dat peinzend karakter zelfs filmisch wordt geprojecteerd. Nergens wordt de muziek overladen en alle gespeelde partijen staan in dienst van het geheel en dat maakt '9 Days' een prachtig collectief project.
De CD is uitgebracht op Wapapura, waar op eerder ook de CD van het Music: World Series project Acoustic Compass verscheen.

THE NOO ONES, 6 april 2012, MCH Haarlem
©Peter Bruyn Haarlems Dagblad

Feest met knorvarken en piepkip.

De Music: World Series is een van oorsprong Utrechts initiatief, dat sinds 1998 musici uit verschillende genres en tradities bijeen brengt om met elkaars cultuur te stoeien en vervolgens een handvol concerten te geven. Inmiddels hebben zich een zevental podia bij dat initiatief aangesloten. Ook Haarlem doet sinds een aantal jaren mee. Echter niet in de vorm van een van de 'established' podia, maar middels het MCH - voorheen Mondiaal Centrum - dat zich steeds frequenter als alternatief voor de muzikale 'mainstream' presenteert. Dat bleek ook bij het merkwaardige gezelschap The NOO Ones. Muzikanten kunnen bij de Music: World Series ideeën aandragen voor samenwerkingsprojecten. En eens per jaar komen de programmeurs van de aangesloten podia bijeen om te adviseren en aan te geven wat ze wel in hun theater neer zouden willen zetten. Tegen het muzikale idee van fluitist en bassaxofonist Klaas Hekman om een groep met concertina - een klein trekharmonicaatje - trombone, Indiase viool, gitaar en percussie samen te brengen werd in eerste instantie vreemd aangekeken, vertelt MCH-programmeur Arno Duivestein voor aanvang van het concert . Maar het was uitgerekend de Haarlemmer die voor het project pleitte omdat hij het wel spannend vind, Hij kreeg de anderen mee en het optreden afgelopen vrijdag onderstreepte zijn gelijk. Maar een veemde groep bleef het.
The NOO Ones, zoals de groep zich noemt, begon met een stemmige 'drone'. Zes muzikanten die dreutelden rond dezelfde noot. Maar dat liet wel direct goed horen hoe verschillende de klankkleur van de afzonderlijke instrumenten was. En dat laatste zou als een rode draad door het concert blijven lopen.
De stukken die volgen hebben weldegelijk melodie - vaak hele pakkende melodieën zelfs. En hoewel ze door verschillende groepsleden gecomponeerd zijn hebben ze met elkaar gemeen dat de thema's vaak door twee van de musici als duet gespeeld worden. Of de één neemt het van de ander over in estafette-vorm, waarbij de Schots/Nederlandse slagwerker Alan Purves even zo gemakkelijk inhaakt - een melodieuze drummer als hij is. Het repertoire van The NOO Ones ontpopt zich als ontzettend toegankelijke muziek. Mar het is wel een toegankelijkheid met verrassende wendingen.
Die toegankelijkheid heeft alles te maken met het spelplezier dat de vijf mannen op het podium uitstralen. Maar evenzeer met de gespeelde stukken. Die zijn meer pop en folk dan de zwaardere compositieconstructies en impro-excercities van diverse eerdere Music: World Series-projecten; alleen al door het vaak onopvallende, maar toch heel groovy spel van de Surinaamse gitarist Andro Biswane.
Veel van de muziek wordt éénstemmig gespeeld, waarbij de concertina van de Schot Simon Thoumire fraai contrasteert met de fluit van Hekman en de viool van Satyakam Mohkamsing spannend tegen de trombone van Joost Buis in krast. Een speciale vermelding gaat naar slagwerker Purves die met klepperlepels, plastic knorvarken en dito piepkip de feestvreugde nog aanzienlijk wist te verhogen.

THE NOO ONES, 31 maart De X, Leiden. Tournee t/m 7 april
Ton Maas, Volkskrant 2-04-2012

Soms klinkt een soort postmoderne hoempa met Caribische invloeden, dan weer strakke funk. ****

Bij the NOO Ones, de laatste Music: World Series (MWS) van dit seizoen, kun je als luisteraar weinig anders dan breeduit glimlachen om de speelse ondeugendheid waarmee wordt gemusiceerd, in combinatie met de verrassende manier waarop met een allegaartje aan instrumenten een coherent klankbeeld tot stand wordt gebracht. Wat de muzikale ontmoetingen van de MWS met elkaar gemeen hebben, is dat er altijd wel iets magisch gebeurt. Blijkbaar hebben de programmeurs van de deelnemende podia een goede neus voor kansrijke projectplannen, want het voorstel dat bassaxofonist Klaas Hekman indiende voor The NOO Ones, moet er op papier enigszins bedenkelijk hebben uitgezien. Goed, bassax met trombone en slagwerk is in handen van ervaren jazzmusici geen onmogelijke combi, en een Surinaamse gitarist erbij kan ook, maar wat te denken van een klassiek Indiase violist en een Schotse folkmuzikant die de concertina bespeelt, de onbeduidendste aller trekzakken?
En toch heeft deze gelegenheidscombinatie vanaf het eerste moment iets vanzelfsprekends. De stukken die de zes muzikanten hebben gecomponeerd, dwingen iedereen om zich buiten zijn 'comfort zone' te begeven en dat maakt het concert extra spannend. Omdat er spaarzaam wordt gesoleerd, gaat alle aandacht uit naar het ensemblespel. En dat floreert dankzij spitsvondige arrangementen, waarin veel subtiele grappen zijn verwerkt.
Soms klinkt er een postmoderne hoempa met Caribische invloeden; even later krijgt een weemoedige Keltische ballade een onverwachte shot strakke en hitsige funk. Een moment van betovering breekt aan als de klaterend heldere elektrische gitaar van Andro Biswane een Schots getinte melodie overneemt van Simon Thoumires concertina en in een soort multiculti-estafette doorgeeft aan de klaaglijk jammerende Indiase viool van Satyakam Mohkamsing.

SKINS & KEYS. 10 februari 2012 in De X, Leiden
Tekst Rik van Boeckel met foto's van Hans Speekenbrink op Cultuurpodium

EEN ZINDERENDE REIS OP VELLEN EN TOETSEN

De tour is al weer afgelopen maar hopelijk komt Skin & Keys nog een keer terug. Het optreden in Cultureel Centrum de X was het voorlaatste optreden van deze groep, bestaande uit drie percussionisten en een pianist. Met Nils Fischer (CaboCubaJazz, Cubop City Big Band, Drums United oa), Afra Mussawisade (Iran), Niti Ranjan Biswas (Bangla Desh. Drums United) en de in Amsterdam wonende Cubaanse pianist Ramón Valle. Bij Skin & Keys werd percussie melodie en melodie werd ritme tijdens een zinderende wereldreis op vellen en toetsen.
Helaas was er weinig publiek op het optreden afgekomen, Skin & Keys had veel meer verdiend. Ze schotelden degenen die wel gekomen waren een zeer gevarieerd optreden voor waarin het ritme wel centraal stond maar de melodische kant van diverse percussie-instrumenten heel sterk naar voren kwam. Het was alleen al een mooi beeld om te zien wat er op het podium stond. Aan de rechterkant de vijf conga's van Nils Fischer met timbales, diverse woodblocks en cajón. De set van Afra Mussawisade bestond uit twee delen: de oosterse drumset met darbuka achterin en de kanjira ('n framedrum) en tabil, instrumentan afkomstig uit India, voorin. Niti Ranjan Biswas speelde op drie tabla's. Aan de linkerkant zat Ramón Valle achter de vleugel. Van zijn hand kwam de eerste compositie Fourty Degrees, de latin patronen van Valle op de piano werden afgewisseld met tabla en de percussieve sounds van Fischer en dit alles binnen een vernuftige melodisch/ritmische structuur.
Dat gold zeker ook voor de gezamenlijke compositie Afro Moods. In het Biswas-Valle duet Cubangla liet Niti horen hoe het rijke klankpalet van zijn tabla's mooi te combineren is met Valle's pianospel dat zijn inspiratie niet alleen in latin of Cubaanse muziek vindt maar ook in jazz en klassiek. Daarna bracht Afra de kanjira voor het voetlicht, met zijn vingertechniek op de kleine Indiase framedrum demonstreerde hij de mogelijkheden van dit in het westen weinig bekende instrument. Fischer's Four Together en Afra's Four Skies werden gekenmerkt door een sterke dynamiek, een sterke groove, pittige breaks en staccato pianospel van Ramón Valle.
Nanana Kitetaketa van Niti Ranjan Biswas was het eerste dat na de pauze werd gespeeld. Er werd een jazzy sfeer gecreëerd op tabla, darbuka, piano en conga's, dit was ritmisch zeer knap. Ramón Valle liet in zijn solo zijn klasse weer eens horen net als in de van zijn album Playground (2009) afkomstige compositie Cinco Hermanas, een 'Ramonada' zoals hij zelf zegt. Hier weer een fraai duet tussen Ramón en Nils Fischer. In Jicamania volgde een virtuoos supersnel intro van Fischer op de conga's. Daarna ging het nog eens heerlijk spetteren, een toegift (Playful Dreams) bleef niet uit, het bleef tot het laatste moment genieten bij Skin & Keys!

SKINS & KEYS 2 februari, Tropentheater, Amsterdam

Het nieuwste project in het kader van de Music World Series heeft een wel heel ongebruikelijke bezetting van drie percussionisten en een pianist.
Als je daarbij 'optelt' dat de heren ook nog eens als verliefden aan elkaars muzikale lippen hangen, lijkt het lot van de voorstelling als een hermetisch onderonsje op het podium bezegeld, maar niets is minder waar. In plaats van buitengesloten wordt het publiek meegezogen in de spontane speelsheid van de interactie tussen de avonturiers. Want alle vier deze muzikanten begeven zich met Skins & Keys buiten hun 'comfort zone'. Als drie slagwerkers samen spelen, loopt het klankbeeld maar al te gemakkelijk dicht met wedijverende roffel- en spetterdrift. Nils Fischer, Afra Mussawisade en Niti Ranjan Biswas creëren echter steeds ruimte voor elkaar en laten vervolgens nog genoeg adem over om hun publiek geen enkel gevoel van benauwdheid te bezorgen.
Voor pianist Ramón Valle is de uitdaging misschien wel het grootst, want op hem rust de volledige last van zowel het melodische als het harmonische aspect van de collaboratie. Zijn aanpak is die van een aquarellist: met snelle, trefzekere streken zet hij sferen en stemmingen neer zonder te verzanden in gedetailleerd gepriegel.
Pralen en pronken met virtuositeit is voor deze muzikanten een lang geleden gepasseerd station - als het dat ooit al was. Hun meesterschap maken ze volledig dienstbaar aan het hogere doel: samen iets tot stand brengen dat voor elk afzonderlijk buiten bereik ligt. Was er tijdens de eerste set nog iets te merken van de inspanningen die deze missie vereist, na de pauze leek de muziek aan alle aards geploeter te ontstijgen.
© Ton Maas

RUIMTE VOOR MUZIKAAL AVONTUUR BIJ NORDENIAN NODES IN MCH
Nordenian Nodes, vr 2 december 2011, MCH, Haarlem

©Peter Bruyn Haarlems Dagblad

Sommige muziek werkt op festivals en in grote zalen. Andere muziek komt het beste over als je er bijna bovenop zit. Zoals het project Nordenian Nodes dat afgelopen vrijdag in het Musica Globalista programma van het Haarlemse MCH te horen was en waarbij vier musici uit drie continenten een instrumentale ontmoeting aangaan.
Voor de wat avontuurlijkere jazz en niet-westerse muziek is bij de grotere Haarlemse podia al jaren geen of nauwelijks ruimte meer. Des te mooier is het dat het MCH - voorheen Mondiaal Centrum - die leemte vult met een concertzaaltje dat zowel qua akoestiek als wat licht- en geluidsapparatuur en ambiance betreft steeds professioneler wordt. De programmering omvat zo'n twintig concerten per jaar, variërend van zuiver traditionele muziek tot allerhande avontuurlijke cross-overs met jazzmusici. Voor dat laatste wordt veelvuldig samengewerkt met de Utrechtse organisatie Music: World Series die telkens een aantal musici van verschillende pluimage en uit diverse windstreken bijeen zoekt, hen tot een artistieke samenwerking stimuleert en daar dan een Nederlandse tournee bij organiseert waar het MCH zich graag bij aansluit. Of de 'klik' tussen de muzikanten werkelijk plaatsvindt is altijd weer een verrassing, maar het gaat altijd om mensen die open staan voor avontuur.
In het geval van Nordenian Nodes zijn dat de Nederlandse altviolist Oene van Geel - vooral bekend van het strijkkwartet Zapp4 - de van oorsprong Bengaalse tablaspeler Niti Ranjan Biswas, de uit Senegal afkomstige Bao Sissoko die de kora - een eenentwintigsnarige harp met een enorme kalebas als klankkast - bespeelt en de Nederlandse gitarist Mark Tuinstra die zijn weg feilloos weet te vinden in de latin- en Afro-licks. Het interessante van de combinatie is dat alle vier de instrumenten een heel herkenbare en dominante klank hebben.
Vier solisten in feite. Daarbij komt het dan aan op de composities en op de balans bij het improviseren. De stukken van Sissoko, waar hij vaak zelf ook bij zingt, zijn het toegankelijkst en komen het best uit de verf als de anderen zich aanpassen aan de zwoele Afrocadans. De Bengaal Niti maakt de meeste indruk als instrumentalist - vooral als hij en passant de baspartijen op zijn tablas speelt. En de composities van de twee Nederlanders zijn het avontuurlijkst, maar bevatten ook de meeste hinderlagen. Soms gaat het vlekkeloos en soms gaat het stroef. Als het leven zelf eigenlijk.

UITEINDELIJK WORDT OOK DE VIERDE PARTNER OPGENOMEN IN DE MUZIKALE VRIJAGE.****

©Ton Maas, Volkskrant 5 december

Concertrecensie Nordenian Nodes, Mondiaal Centrum Haarlem 2 december. Tournee t/m 10 december

Bij de Music: World Series (MWS) gaat het om muzikaal grensverkeer op het snijvlak van wereldmuziek, jazz en geïmproviseerd muziek. Een muzikant bedenkt een concept, waarna hij collega's uit andere disciplines uitnodigt om zijn plan verder uit te werken. De groep komt vervolgens bijeen voor enkele repetities en maakt uiteindelijk een korte tournee door het land.
Het probleem van Nordenian Nodes, het nieuwste project van de MWS, is gelegen in het feit dat drie van de vier deelnemers al enige tijd opereren als trio. Gitarist Mark Tuinstra, altviolist Oene van Geel en tablaspeler Niti Ranjan Biswas vormen als The Nordanians een driekoppig monster met de achteloze lichtvoetigheid van een ballerina. Spatsynchroon worden de meest complexe ritmische figuren vol onverwachte breaks en wendingen uitgevoerd. Als na twee van deze acrobatische triootjes koraspeler Bao Sissoko uit Senegal op het toneel wordt uitgenodigd, is binnen enkele maten duidelijk waar de schoen wringt.
Het trio is zo hecht verbonden dat de Nordanians hun symbiotische muzikale relatie moeten openbreken om plaats te maken voor een vierde partner. Er wordt dan nog steeds op hoog niveau gemusiceerd, maar zonder de organische samenhang van het triospel.
Na de pauze neemt Sissoko echter geen genoegen met een gastrol in de marge. Tijdens Kaira, een klassiek stuk ui het West-Afrikaanse Mandingrepertoire, stat hij op om het voortouw te nemen en bestookt de Nordanians een voor een met prikkelende vraag-en-antwoordfrasen. Het begint als een spelletje, maar dan voltrekt zich een klein wonder als het drietal geheel spontaan gezamenlijk de uitdaging aangaat en vervolgens ook hun gelegenheidspartner liefdevol opneemt in hun muzikale vrijage.

VOLOP GENIETEN VAN KLANKDETAILS

door Ken Vos, © Draai om je oren
Acoustic Compass, vrijdag 7 oktober 2011, De X, Q-Bus, Leiden

Acoustic Compass is een typische vertegenwoordiger van de Music World Series, waarvoor elk seizoen enkele formaties worden gecreëerd, waarin zogeheten wereldmusici met vooral jazzmusici worden gecombineerd, vaak voor het eerst. Het is altijd afwachten hoe de musici het met elkaar vinden op het podium.
Multi-intrumentalist Michalis Cholevas koos uit musici die hij, soms via via, al uit een andere context kende. Cholevas is Griek, maar zeer geverseerd in de Turkse muziek, getuige ook het t-shirt dat hij deze avond draagt. Het grootste deel van de avond speelt hij op de tarhu, een hybride instrument dat bedacht is door de Australiër Peter Biffin. Cholevas strijkt er voornamelijk op, maar het ingenieuze instrument is ook bedoeld om erop te tokkelen. Grof gezegd is het instrument - in meerdere versies verkrijgbaar - een kruising tussen een tanbur en een erhu. In een enkel stuk speelt Cholevas ook nog de ney, de Midden-Oosterse kerffluit. Als een echte multi-instrumentalist valt hij op door zijn verfijnde articulatie op beide instrumenten.
De andere leden van de band zijn ook interessante persoonlijkheden. Van bassist Tony Overwater is al bekend dat hij liefhebber is van Midden-Oosterse muziek. Rembrandt Frerichs hoor ik voor het eerst in een setting waarin West-Aziatische toonreeksen en ritmes dominant zijn. Een heel bijzondere tenorsaxofonist is de Israëliër Oded Tsur, die bij Hariprasad Chaurasia Indiase muziek studeerde en een opvallende speelwijze heeft. Zijn toon heeft meer weg van een soort bansuri (Indiase kerffluit) dan van een rietinstrument, met een rond, glad geluid zonder de typerende korreligheid van het saxriet. Zelden heb ik een saxofonist gehoord die met zulk gemak glissandi speelt. De qanun(hakkebord)–speler Bassem Alkhouri blijkt ook een geweldige vocalist te zijn. De klassiek geschoolde Syriër heeft een bijzonder fluïde geluid op zijn qanun, wat ook gezegd kan worden van de gevarieerde vibrato in zijn tenorstem. Zeer toonvast klinken zijn stem en instrument ook in het hoog.
Na deze gedetailleerde beschrijving zal misschien duidelijker zijn hoe de band als geheel klinkt. Ondanks de vrij strenge structuren van de toonreeksen is de interactie tussen de musici zeer natuurlijk en los. Zo kan in de akoestisch zeer evenwichtige zaal ruimschoots genoten worden van de klankdetails, zoals de flageoletten van de contrabas. In de improvisaties blijft het jazzelelement overeind, niet alleen in de stukken van Frerichs en Overwater. Het repertoire is zeer gevarieerd en maakt nieuwsgierig naar de muziektradities van het Midden-Oosten. Een geslaagde versmelting die een vervolg verdient.

GRENSVERKENNINGEN VAN BEDWELMENDE SCHOONHEID****
©Ton Maas, Volkskrant 29 september 2011

Concertrecensie. Acoustic Compass, 27 september, Theater Bouwkunde Deventer.

Het nieuwste interculturele samenwerkingsproject van de Music: World Series (MWS) draagt een wel zeer toepasselijke naam, want aangezien alle berokkenen in zekere zin verdwaald zijn, is een kompas onontbeerlijk.
Pianist Rembrandt Frerichs en contrabassist Tony Overwater raakten via allerlei omwegen verzeild in de klassieke Arabische muziek. De Syrische qanunspeler Bassem Alkhouri kwam naar Nederland om de westerse klassiek zangkunst onder de knie te krijgen. De Israëlische saxofonist Oded Tzur dook in de wereld van de Indiase raga en de Grieks multi-instrumentalist Michalis Cholevas heeft een inniger band met de oude Ottomaanse hofmuziek dan menige eigentijdse Turk. Zijn eerste instrument was de yaili tanbur, de gestreken variant van de langhalsluit die eeuwen lang aan heth of van de sultan de toon aangaf Naast de Turkse baglama (getokkelde luit) en ney (fluit) bespeelt hij tegenwoordig de tarhu, ee modern instrument dat in Australië is ontwikkeldop basis van de klassiek tanbur.
Tijdens de eerste set van de première in Deventer benam de veelkleurigheid van het gezelschap nog enigszins het zicht op de gezamenlijke koers, maar na de pauze volgende muzikale grensverkenningen van bedwelmende schoonheid, met als dramatische climax een vers van soefidichter Ibn Arabi, door Alkouri getoonzet en op indringende wijze gezongen. Hij droeg het op aan alle kinderen die in Syrië om het leven zijn gekomen en hun moeders.
De vijf deelnemers aan Acoustic Compass zijn allen meester op hun instrument, maar saxofonist Oded Tzur verdient een aparte vermelding, wamt zijn vermogen om de klankkleur van zijn instrument te manipuleren, grenst aan het onmogelijke. Als hij zijn raga achter een gordijn had uitgevoerd, had niemand in de zaal kunnen bevroeden dat hij de tenorsax bespeelde en niet een Indiase bansuri (houten dwarsfluit).

Wereld- en jazzmuziek versmelten in Tales of Tala
CONCERTRECENSIE. Tales of Tala, Tropentheater, Amsterdam, 7 april 2011
door: Rosa Groen
beeld Thomas Huisman
©www.jazzenzo.nl

Tales of Tala, een bonte verzameling musici uit binnen- en buitenland, maakt een korte, maar krachtige tournee in Nederland. Musici zijn ingevlogen uit Hongarije, Bangladesh en Palestina. Sommigen binnen de groep hebben elkaar pas een aantal dagen voor de concertreeks ontmoet, en zich alleen thuis kunnen voorbereiden. Dat oefenen was belangrijk, want de ritmische cycli uit de Indiase muziek, de tala's, zijn niet eenvoudig. Ook zeker niet voor bassist Tjitze Vogel en saxofonist Paul Weiling, die dit gezelschap samenstelden in het kader van de concertreeks van 'Music: World Series'.
Ingewikkelde ritmiek of niet, in het tweegesprek tussen tabla-speler Niti Ranjan Biswas en ud-speler Nizar Rohana, respectievelijk uit Bangladesh en Palestina, spat het plezier van het podium af. Weiling speelt in golvende lijnen over de dialoog heen, terwijl de baslijn van Vogel gestaag doorgaat. Vogels stuk 'Fake Folk' waarmee de band aftrapt, is een directe ontmoeting tussen jazz en wereldmuziek.
Zo is het in bijna iedere compositie: een samenkomst van twee, of eigenlijk vijf, werelden. Ieder heeft zijn eigen stijl meegenomen, en toch smelten de klanken samen alsof ze nooit gescheiden zijn geweest. Dit concept behoort tot de doelstellingen van de oprichters van Music: World Series, die sinds 1998 verschillende muziekwerelden bij elkaar zetten. Geboren uit nieuwsgierigheid naar hoe muziek, samengesteld uit verschillende tradities, mengt, zet de stichting speciale projectensembles op, waar vanuit concertseries ontstaan.
Dat mondt niet altijd uit tot een rimpelloze samenkomst van klanken. Als de Hongaarse violist Zoltán Lantos begint te spelen, wordt er veel van de luisteraar verwacht. Hij laat een mix horen van improjazz en gekke eigenwijze lijnen. Muziek voor geoefende oren. In 'Flow Motion', een lied van de Duitse saxofonist Paul Weiling, worden wrange Oosterse klanken verzacht door de sax die meespeelt met de melodie van de ud. Het klinkt dan ook meteen een beetje jazzy, totdat Weiling stopt en je weer terugkeert in Oosterse sferen.
Het is inspirerend te zien hoe de muzikanten genieten en hoe gepassioneerd de ud- en tabla-spelers met elkaar communiceren. In het stuk 'Passacaglia' van violist Lantos lijken de geluiden van viool en sax samen één. Lantos speelt bevlogen op zijn tarangini, de speciale viool met vijf snaren en vijftien resonantiesnaren. Hij is thuis in de taal van de improvisatiejazz en produceert herhalende patronen op steeds andere toonhoogten, terwijl hij door de ritmes van de tabla heen fietst. De muziek begeeft zich steeds langs muzikale grenzen, aan de ene kant vrij en improviserend, aan de andere kant binnen het stramien van bijvoorbeeld de dwingende Indiase tala's.
In het stuk 'Hips' vliegen de handen van Ranjan Biswas over de tabla's heen, terwijl de violist alle drama van de wereld bij elkaar speelt. Rohana speelt soms unisono met de viool mee, en dan weer helemaal niet. Het is moeilijk te onderscheiden wanneer er geïmproviseerd wordt en wanneer niet. Met de soms zich eindeloos herhalende lijnen lijken de muzikanten in trance te raken. Prettig, maar soms langdradig. Ook daarin begeeft de muziek zich in de buurt van een grens, waarbinnen alles mogelijk is, maar waar af en toe overheen wordt gegaan.
De combinatie van instrumenten van dit gezelschap is buitengewoon, het spel onheilspellend, vrolijk en onnavolgbaar tegelijk. Het ensemble speelt een divers geheel aan stukken, waarin ondanks de vele invloeden toch de rust wordt gevonden. Tjitze Vogel toont zich een meesterlijk bassist die haast dansend zijn instrument bespeelt. Weiling laat zich horen op sopraansax en alt, nu eens jazzy, dan weer dissonant en speels. Dat laatste geldt voor ieder van de vijf muzikanten van Tales of Tala.

Tales of Tala *****
DE TIMBRES VERSMELTEN TOT EEN LONKEREND AMALGAAM
©Ton Maas, de Volkskrant 4 april 2011
31/3 Lantaren Venster Rotterdam, tournee tot 11/4

Bij de Music: World Series draait het om ontmoetingen. In het geval van Tales of Tala, de laatste series van dit seizoen, zelfs heel letterlijk, want een aantal van de musici had elkaar twee dagen voor de première nog nooit gezien. Het feit dat dit vijftal al bij de aftrap van de tournee als collectief over een herkenbaar muzikaal handschrift beschikt - na slechts een gezamenlijke repetitie - maakte daardoor extra indruk.
Wat zeker hielp, waren de melodieuze en lyrische composities van de verschillende groepsleden, veelal speciaal voor dit project geschreven. In vrijwel elk stuk worden de klankmogelijkheden en - combinaties van de bezetting optimaal uitgebuit. Vooral tijdens synchroon uitgevoerde combinatiefiguren door viool, sopraan- of altsax, contrabas en ûd (Arabische luit) versmelten de verschillende timbres tot een soms fluwelig, dan weer flonkerend amalgaam. Initiator Paul Weiling (saxofoons) maakt daarnaast juist in deze setting indruk als solist.
Tales of Tala is losjes gebaseerd op ritmische patronen uit de Indiase klassieke muziek, maar zelfs tablaspeler Niti Ranjan Biswas uit Bangladesh is vrijzinnig genoeg om los te komen van al te letterlijke citaten. Pas als de fenomenale Zoltán Lantos zijn tarangini ter hand neemt (een speciaal voor hem ontworpen viool met vijf speelsnaren en vijftien resonantiesnaren) lijkt het alsof je het klaaglijke gejammer van de Indiase sanragni (vedel) hoort. Maar den neemt de ûd van de Palestijn Nizar Rohana het onverwacht over en weet je niet meer waar in het Oosten je precies bent.
Muzikale werelden die samenkomen en zo naadloos vervloeien dat grenzen niet langer lijken te bestaan. Een enkele keer heb je als toeschouwer het voorrecht er getuige van te zijn.

AANSTEKELIJK VROLIJK GELEGENHEIDSPROJECT
Balkan meets Brasil ****
Gezien 17 februari, Jazz International Rotterdam. Tournee tot 6 maart.

Bij de aftrap van een nieuw gelegenheidsproject in het kader van de Music: World Series is het soms nog wat zoeken naar de vorm. Donderdagavond moest je in het Rotterdamse Grounds (voorheen WMDC) als toeschouwer wel heel goed opletten om daar iets van te merken.
Het muzikale treffen tussen de Braziliaanse zangeres Ceumar en haar landgenote Simone Sou op percussie en slagwerk met de Moldavische accordeonvirtuoos Oleg Fateev liep dankzij dienstbaar doorsmeerwerk van basgitarist Patrick Kuschel en rietblazer Ben Mendes niet alleen op rolletjes, maar ook in een sfeer van aanstekelijke feestvreugde.
Als Braziliaanse verstaat Ceumar de kunst om inspanning en moeite weg te moffelen achter lichtvoetigheid en een stralende glimlach. Bij tegenspeler Fateev is veel meer gekweldheid van het gezicht af te lezen, al dient die in het licht van de Slavisch volksaard met een korreltje zout genomen te worden. Toch bracht de voorstelling wel enige ongelijkheid aan het licht, want waar Fateev zich op overtuigende wijze de Braziliaanse tongval had eigen gemaakt, kon Ceumar na enkele verhaspelingen van het Moldavisch volstaan met op ontwapenende wijze toegeven dat ze toch nog wat meer zou moeten oefenen.
Van een teveel aan artistieke pretenties waaronder interculturele muzikale ontmoetingen niet zelden gebukt gaan, is bij 'Balkan meets Brasil' niets te merken.
Met enige regelmaat komen speelse citaten uit afgekloven meezingers als Those were the days voorbij, maar nooit meer dan nodig om de ongedwongenheid van het optreden te benadrukken.
De voorstelling kende veel sterke momenten, maar het meest memorabel was toch een weemoedige Moldavische ballade die vrijwel ongemerkt overging in een door Fateev indringend gezonden lied van Tom Jobim. Dat deed hij dan stiekem wel weer in zeven achtste, een voor de Braziliaanse muziek zeer ongebruikelijke maatsoort waar Sou echter geen enkele moeite mee bleek te hebben. Ook zij stal regelmatig de show met haar messcherpe en gevarieerde spel.

© Ton Maas, de Volkskrant 21-02-2011

SICILIAANSE MELANCHOLIE
Siren Songs, Gezien 27 november de X, De Burcht , Leiden

Siren Songs is als tijdelijk project dat opgebouwd is rond musici uit verschillende genres typisch voor de Music: World Series. De vier leden zijn afkomstig uit Sicilië en Nederland. Zangeres Matilde Politi is bekend om haar interpretaties van traditionele liederen, terwijl Sandro Fazio en basgitarist Mark Haanstra vooral actief zijn in de jazz. Percussionist Martin Verdonk heeft zijn sporen vooral verdiend in de Afro-Cubaanse muziek. De band heeft weinig tijd gehad om zijn programma bij te slijpen, en dat is soms te merken in het optreden. De meeste stukken zijn gebaseerd om Siciliaanse tradiotionele liederen, terwijl Politi, Fazio en Haanstra daarnaast eigen stukken aandragen.
De eerste set bestaat vooral uit traditionele Siciliaanse liederen waarin Politi de natuurlijke hoofdrol speelt met de voor dat eiland typische vibrato en de siertonen die midden-oosters aandoen. In de vaak melancholische teksten, gelukkig in het Engels ingeleid door Politi, komt het dagelijks leven van de Sicilianen aan de orde en speelt het leven bij en op zee een centrale rol. Ook Griekse, Arabische en Sefarische teksten worden met veel overtuigingskracht gezongen, een weerspiegeling van de geschiedenis van het eiland. Bij die geschiedenis horen ook de sirenen die we uit de Griekse mythologie kennen. Fazio's 'Siren Mood' is het eerste nieuwe stuk waarvoor een traditionele tekst wordt gebruikt.
Het samenspel klinkt nergens geforceerd, want de musici geven elkaar flink de ruimte. De grote ervaring van Haanstra en Verdonk in zeer verschillende muzikale situaties wordt bevestigd door hun zeer terughoudende spel waarin subtiele accenten domineren. Sandro Fazio is een vloeiend spelende gitarist die de Sicilaanse melancholie een meer hedendaagse en jazzachtige kleur geeft. Het tweede deel van het concert bestaat uit vooral complexere stukken die de theatrale capaciteiten van Matilde Politi meer muzikaal perspectief bieden. In 'The Storm', een compositie van Haanstra over een schipbreuk, is ze vooral een verteller met een natuurlijke spanningsboog. De toegift is in conrast met de rest vna het concert een vrolijk revue-achtig nummer met een polkaritme dat het vooroorlogse Italië oproept.

© Ken Vos, Leids Dagblad

AANGRIJPEND LIED OVER GELIEFDEN
Siren Songs,19 november Korzo Den Haag ***

  Geen goed idee om de nieuwste voorstelling in het kader vna de Music: World Series (MWS)zo te openen als zangeres Matilde Politi vrijdagavond deed in het Haagse theater Korzo 5 Hoog. Wie niet vertrouwd was met de eeuwenoude Siciliaanse volkspolyfonie en haar vreemde glissandi, melodiewendingen en dissonanten, zou erdoor de indruk kunnen krijgen dat Politi niet eens toon kan houden,een indruk die nog versterkt werd door haar wat onbeholpen gitaarspel. Om pas nadat ze zich later in de voorstelling had bewezen als loepzuiver intonerend stemkunstenares,alsnog te beseffen dat de avond met iets heel bijzonders was begonnen.
Hoe fraai het ingetogen gitaarspel van Sandro Fazio, de ragfijne percussie van Martin Verdonk en de zoevende basgitaar van Mark Haanstra ook in elkaar grepen, tot ruim een half uur na aanvang bleef het klankbeeld toch wat eenvorming. Met een aangrijpende lied over twee Sicilaanse geliefde die elkaar na jaren van onzekerheid terugzien in Istanbul - hij als slaaf, zij in de harem van de sultan - sloeg de groep jazzier paden in en werd de interactie tussen de vier muzikanten vrijer en spannender.
Die trend zette door en maakte de tweede set heel wat overtuigender dan de eerste. Vooral Politi zelf liet de teugels vieren, breidde haar toch al indrukwekkende vocale palet uit met fluitende boventoonzang en behendig spel op tamboerijn en concertina.Uiteindelijk maakte ze zelfs een uitgelaten rondedans over het toneel, zonder met haar strakke accenten op de castagnetten ook maar een tel te missen.
Kleine kanttekening: toelichtingen in gebroken Engels hebben zeker hun charme, maar op een gegeven moment heb je het als touwschouwer wel gehad met de eindeloze verhaspelingen en het omstandig uitbeelden van zaken waarvoor woorden niet te binnen willen schieten, zeker als een breed ingezet verhaal nergens toe blijkt te leiden.
© Ton Maas, Volkskrant , 22-11-2010

BALKANFOLKLORE EN IMPRO-JAZZ SMAAKT NAAR MEER
Moldavia Calls, zaterdag 16 oktober 2010, SJU Jazzpodium, Utrecht

Utrecht kan met recht de stad worden genoemd waar de mix van wereldmuziek en jazz in de begin jaren tachtig tot ontwikkeling is gekomen. Musici als bassist Tjitze Vogel, drummer Michael Baird, saxofonist Steven Kamperman en fluitist Mark Alban Lotz zijn de initiatoren van deze cross-over van jazz en wereldmuziek. In het SJU Jazzpodium kreeg men de gelegenheid die stroming te ontwikkelen.
De organisatie achter de 'Music: World Series' organiseert concerten en samenwerking van projectensembles, bestaande uit musici uit diverse tradities en culturen. Moldavia Calls is zo'n ensemble dat van 7 oktober tot en met 17 oktober een korte tournee langs de relevante podia in Nederland maakt.
De groep, bestaande uit altviolist Anatol Stefanet, EWI- en folkinstrument-bespeler Alexander Arcus, percussionist Gary Tverdohleb (allen uit Moldavië), gitarist en banjospeler Paul Palessen en fluitist Mark Alban Lotz, liet in het SJU Jazzpodium een aangename mengeling van folkloristische- en jazzmuziek horen. Het is altijd maar afwachten of een cross-over van Balkanklanken en impro-jazz tot een gunstig resultaat leidt. In dit geval was daar zeer zeker sprake van. In de veelal oriëntaalse composities werden door fluitfenomeen Alban Lotz virtuoze, jazzy solo's geblazen. Stefanet soleerde geïnspireerd en melancholisch in de complexe Balkan-maatsoorten.
De beide voornaamste solisten werden door de ritmesectie - inclusief de op EWI (een elektronisch blaasinstrument) baspartijen spelende Arcus overtuigend, swingend en relevant muzikaal begeleid. Daarnaast excelleerde drummer Tverdohleb met een fraaie solo op de xylofoon en Arcus eenmalig op de kaval (een fluit die op de Balkan en het Turkse platteland wordt gebruikt).
Enigszins uit de toon binnen het gehele repertoire viel een door Stefanet gecomponeerde suite geïnspireerd op de barokmuziek. Afgezien daarvan was het een zeer geslaagd concert waarin jazz, Moldavische en zelfs Indiase invloeden resulteerden in een avontuurlijke en interessante mix van Balkanfolklore en impro-jazz. Deze melange smaakte erg goed en naar meer.
©Jacques Los, 21-10-2010 in Draaiomjeoren.blogspot.com

BESNUFFELEN, UITDAGEN EN VIRTUOSITEIT BIJ MOLDAVIA CALLS

Het stuk heet 'Nistru Song´, vernoemd naar de rivier die Moldavië doorsnijdt. Het werd geschreven door de Duits- Nederlandse fluitist Mark Aban Lotz, nota bene op basis van een Afrikaans ritme. Wat overigens de Moldaafse slagwerker Gary Tverdohleb niet weerhoudt om het stuk naar zich toe te trekken met een fantastische solopartij vol Balkanmelodieën op de xylofoon. Het is deze vorm van grenzeloos musiceren die de concertserie Musica Globalista in het MCH - Mondiaal Centrum Haarlem - kenmerkt.
Het aanbod van avontuurlijke jazzgeoriënteerde concerten in Haarlem is schaars. De Philharmonie heeft er maar mondjesmaat ruimte voor in de programmering - vooral op de Club Phil avonden. De Haarlemse Jazzclub bestaat al ruim vijftien jaar niet meer. En bijna vier jaar geleden sloot door het overlijden van Hans Asselbers' Studio Grasland als podium voor spannende muziek. Sinds 2009 tracht het MCH in deze leemte te voorzien - en dan vooral waar het ontmoetingen betreft tussen Nederlandse jazzmusici en die uit andere culturen.
Het theaterzaaltje van het MCH voldoet qua akoestiek en techniek aan alle professionele eisen. De programmering is ook dit najaar weer buitengewoon, met internationale topnamen uit zowel de jazz als de wereldmuziek. Het enige probleem lijkt een 'imagoprobleem'. De reguliere avantgarde- en jazzliefhebbers die wel hun weg naar de Philharmonie of het Bimhuis weten te vinden zien het MCH blijkbaar nog steeds als een soort buurthuis of Fair Trade ontmoetingscentrum. Ten onrechte. Het concert van de multinationale gelegenheidsgroep Moldavia Calls verdiende zondagmiddag een veelvoud van de enkele tientallen bezoekers die de weg naar het MCH wisten te vinden.
Initiatiefnemer van Moldavia Calls is fluitist Mark Alban Lotz, een pionier in het organiseren van muzikale mélanges. Eerder dit najaar kwam hij al naar Musica Globalista met zijn project A Fula´s Call, samen met de Senegalese zanger Omar Ka. Maar zondag ging het dus over Moldavië. Op het Ethno Jazz Festival in de Moldaafse hoofdstad Chisinau ontmoette Lotz altvioolvirtuoos Anatol Stefanet - een vermaard muzikant in de avant-gardescene van Oost-Europa en de Balkan. De twee smeedden het plan om samen te gaan werken, wat resulteerde in het project Moldavia Calls, dat in Haarlem het laatste van zes Nederlandse concerten gaf.
Stefanet nam slagwerker Tverdohleb en de jonge multi- instrumentalist Alexandru mee. Lotz nodigde gitarist en banjospeler Paul Pallesen uit, ook een duizendpoot in het Nederlandse muziekcircuit. Het resultaat was een voortdurend spel van besnuffelen, uitdagen en muzikaal in het diepe duiken met Stefanet en Tverdohleb als instrumentale 'lefgozers'. D e stukken van de altviolist vegen de voer aan met alle genre- indelingen. Zijn 'Jazzfolksonata' springt van een Mozart-achtig allegro via een bezwerend oriëntaals largo naar een huppelend folk-scherzo. Fascinerend, soms neigend naar Mini & Maxi-achtig muzikaal varieté, maar altijd virtuoos.
© Peter Bruyn, Haarlems Dagblad

MOLDAVIË CALLS IN 'X- WORLD SERIES' 15 oktober De Burcht, Leiden

Het per seizoen wisselende aanbod van de Music: World Series bij de X bestaat vooral uit formaties die geïmproviseerde muiziek koppelen aan wat wereldmuziek wordt genoemd. Een beetje ongelukkig gekozen, want wereldmuziek kan uit een of meerdere genres voortkomen, nog afgezien van de culturele herkomst. Het enige wat er niet onder valt is West-Europese of Noord-Amerikaanse muziek die niet als volksmuziek wordt beschouwd, vermits er geen sprake is van een fusie met andere muziekculturen.
Een typische vertegenwoordiger van heterogene wereldmuziek is de kortstondig bestaande formatie Moldavia Calls, een Moldavisch-Nederlandse combinatie van jazzfluitist Mark Alban Lotz, die overigens oorspronkelijk uit Duitsland afkomstig is, Hij heeft al veel ervaring met allerlei wereldmuziekprojecten die variëren van Cuba tot India. De andere Nederlander is Paul Pallese, een improgitarist die een zwak heeft voor de Schotse en Ierse volksmuziek. Oorspronkelijk zou de band uit twee Moldaviërs bestaan, altviolist Anaol Stefanet en Gary Tverdohleb van Trigon, een groep die al eerder in Leiden te zien was en zich weinig aantrekt van muzikale grenzen.
Als tolk-chauffeur kwam Alexander Arcus uit Chisinau mee en hij bleek tot verrassing van de Nederlandse gastheren ook een zeer vaardige multi-instrumentalist te zijn. Hij wordt op het laatste moment aan het kwartet toegevoegd. Het grootste deel van het optreden blijft hij op de achtergrond door baspartijen te spelen op zijn elektronische blaasinstrument, de EWI. Later, in de tweede set, blijkt hij ook een uitstekende improvisator te zijn op de kanval, de fluit uit de oosterse Balkan en het midden-oosten. De klankkleur van Moldavia Calls is doorzichtig ondanks de elektronica en dat is de verdienste van slagwerker Tverdohleb. Centraal in het klankbeeld staat vaak de contrabasfluit van Lotz die ook op de Indiase bansuri indruk maakt.
De kracht van de band zit in het repertoire van Stefanet, Pallese en Lotz, een prikkelende combinatie van balkanritmiek, Keltisch geïnspireerde melodieën, een enkel Indiaas thema en Cubaanse motieven. Stefanet gaat daarnaast ook uit van klassiek structuren in zijn driedelige 'Jazz Folk Sonata', waarin Bach terug te horen is. Is de eerste set al zeer gevarieerd, de tweede helft van het concert is nog veelvormiger met onder meer een ingetogen, sbtiele bajosolo van Pallesen in 'The Irregular Man' en een Kirgizisch geïnspireerd duo van Stefanet en Tverdohleb.
Het wat gratuïte spektakelstuk is 'Blues à la Japonaise ', waarin als circusachtig hoogtepunt Stefanet en Tverdohleb tegelijk op de basgitaar van Arcus slaan, terwijl hij daarop doorspleet. De wisselende muzikale invloeden maken daarentegen geen geforceerde indruk omdat die bijna altijd functioneel zijn voor de muzikale vorm.
© Ken Vos, Leids Dagblad

BACH MET EEN BALKAN-OVERDRIVE 7 oktober Tropentheater Amsterdam
Spannende dialoog tussen Moldavische en Nederlandse musici

Fluitist Mark Alban Lotz begon de première van het project 'Moldavia Calls' in het Amsterdamse Tropentheater met een wat ongebruikelijke inleiding over missie en opzet van de Music: World Series. Een goed idee, want het interculturele aspect van deze muzikale ontmoeting was niet vanaf het begin evident.
De eerste stukken die het kwartet ten gehore bracht, vertoonden de stijlkenmerken van wat meestal jazz wordt genoemd, en bovendien van een soort waarvoor in het Engels de fraaie term quirky (eigenzinnig, grillig) wordt gebruikt. Alleen al qua bezetting - slagwerk, gitaar of banjo, basfluit en altviool - is de groep nogal ongebruikelijk. Goed was te merken dat bij dit eerste optreden nog gezocht werd naar evenwicht in het klankbeeld, dat bij aanvang de nodige warmte ontbeerde.
Tijdens een licht slepende clave, opgedragen aan een rivier die door Moldavië stroomt, vulde zwierig xylofoonspel door slagwerker Gary Tverdohleb de ruimte tussen de schrille klank van Anatol Stefanets altviool, het aan Ry Cooder refererende, ijle getokkel van gitarist Paul Pallessen en het diepe gebrom uit Mark Lotz' imposante contrabasfluit.
Pas toen begon het ensemblespel op overtuigende wijze samen te smelten, Daarna kreeg ook de dialoog tussen het Nederlandse en Moldavische smaldeel echt gestalte. Eerst in een door Stefanet gecomponeerde suite die van Bach via balkaneske overdrive terug tot Bach voerde en vervolgens in een stuk met de veelzeggende titel 7/16. Pas tegen het einde van de avond werd nog een extra verrassing uit de hoe getoverd in de gedaante van Alexandru Arcush, kavalspeler en basgitarist van de Moldavische groep Trigon. Diens gastoptreden mondde uit een hilarische act, waarbij eerst Tverdohleb op de grond ging liggen om met zijn drumstokken de snaren van de basgitaar te kunnen bewerken en vervolgens ook violist Stefanet zich met blote handen in het strijdgewoel mengde.
© Ton Maas, Volkskrant 09-10-2010


SPANNEND MENU LEIDT TOT WELDADIG WRINGEND RITME
Antilliaanse en Surinaamse muzikanten storten zich met overgave in het avontuur.

Bij de Music World Series (MWS) draait alles om muzikale confrontaties die de deelnemende muzikanten prikkelen om nieuw terrein te betreden. Een ontmoeting tussen Surinaamse en Antilliaanse muzikanten lijkt vanuit Nederland bezien misschien niet erg avontuurlijk, maar dat bleek donderdagavond in het Rotterdamse World Music and Dance Centre een misvatting. Al vanaf de eerste inzet was de interactie tussen de vijf musici uitdagend en enerverend.
Het zijn niet de minsten die zanger en gitarist Steve Mariat bijeen heeft gebracht voor zijn project. Meesterdrummer Walther Muringen is net als hij uit Suriname afkomstig. Het Antilliaanse smaldeel bestaat uit de Arubaanse basgitarist Reno Steba en de Curaçaose pianist Randal Corsen. Steelpanvirtuoos Konkie Halmeyer kwam voor de tournee overgevlogen uit Willemstad.
De ingrediënten van het muzikale menu worden gesymboliseerd door Antilliaanse maïspap (funchi) en Surinaamse gedroogde vis (batjaw). Vooral de wisselwerking tussen de gesyncopeerde vierkwartsritmes uit Suriname – een erfenis van de vele militaire kapels met hun marsmuziek – en zwierige Antilliaanse walsjes leidde tot weldadig wringende polyritmiek. Die bood Corsens lenige pianospel en Halmeyers galmende pannenset alle gelegenheid om gracieus met elkaar te flirten. Zanger Mariat mengde zich soms met klaterende, woordloze scat in de rondedans. Hij betoonde zich een veelzijdig zanger en een meeslepend liedvertolker.
Het is een belevenis om mee te maken hoe deze ‘oude rotten’ zich voluit in het avontuur storten.

© Ton Maas, Volkskrant 30-01-2010 FUNCHI CON BATJAW 28/1, WMDC Rotterdam. Tournee t/m 6/2.


INDIASE KLASSIEKE MUZIEK MET EEN BLUESY GROOVE

Leiden, De X, 28 november 2009

De projecten van de Music: World Series (MWS) - waarbij artiesten uit verschillende tradities aan de hand van nieuw repertoire tijdens een korte tournee gezamenlijke raakvlakken verkennen - monden soms uit in een cd en een enkele keer zelfs in een permanent ensemble. Songs of the Saints, een idee uit de koker van de uit India afkomstige zangeres Sandhya Sanjana, lijkt de omgekeerde weg te bewandelen, want de cd is al gemaakt en wordt tijdens de tournee ten doop gehouden.
Dat was te merken, want waar het bij eerdere MWS-projecten aan het begin nog weleens zoeken was naar de vorm, bleken de deelnemers aan Songs of the Saints zaterdagavond in Leiden vanaf de eerste inzet intuïtief vertrouwd met het speelveld en in staat om spontaan op elkaars vondsten in te haken. De weinige misgrepen waren te wijten aan de gebrekkige monitoring op het podium, waardoor de muzikanten elkaar niet goed konden horen.
Percussionist Jasper Goedman en contrabassist Marko Bonarius rolden een groove uit waar je ondanks inventieve variaties op kon bouwen, daarmee fundament en ruimte biedend aan de vaak woordloze scat van Sanjana en het zowel ritmisch als melodisch uitdagende spel van Mark Tuinstra op gitaar en Zoltan Lantos op viool en tarangini (een speciaal voor hem ontwikkelde viool met tweede hals en 15 extra resonantiesnaren).
Sandhya Sanjana mag dan Indiaas klassiek geschoold zijn, ze is evenzeer gepokt en gemazeld in de jazz. Kapstok van haar project is een aantal toonzettingen van werken van beroemde Indiase dichters, vaak opgedragen aan goden uit het Hindoeïstisch pantheon.
De kleuren van het klankpalet van het ensemble zijn echter overwegend westers, haar eigen stem en de viool van Lantos (soms) uitgezonderd. Een ingetogen ode aan Shiva, slechts begeleid op akoestisch gitaar en contrabas, deed qua sfeer en toonzetting zelfs denken aan zinderende blues uit de Mississippi delta.

© Ton Maas, de Volkskrant 30 november 2009


HET WRINGT EN BOTST TEVEEL IN WESTERS-ARABISCHE ONTMOETING

AMERSFOORT, Theater De Lieve Vrouw, 28 maart.

Bij de muzikale ontmoeting tussen culturen die de Music: World Series (MWS) voor ogen staat, mag het best een beetje wringen en zelfs botsen. In Arabesque, de voorstelling van zangeres Rajae el Mouhandiz, gebeurde dat ook, maar niet zoals bedoeld.
Het kwartet dat El Mouhandiz begeleidt, verschilt nauwelijks van een doorsnee jazzcombo: piano, gitaar, slagwerk en contrabas, Het repertoire waarmee ze de avond opende, sloot er naadloos bij aan. Pas toen zangeres Souad Amhai als speciale gast op het podium verscheen, werd duidelijk dat dit project draait om het spanningsveld tussen Arabische traditie en westerse moderniteit.
De uitwerking daarvan in een variatie op Coltranes klassieker A love supreme en een stuk opgedragen aan alle Habibi's in de zaal, had helaas iets van een ongelijke strijd: El Mouhandiz kreeg bij haar jazzy improviseerstijl rugdekking van het kwartet, terwijl Amhai voor haar traditionele Arabische variant moest opboksen tegen al die vreemde akkoorden.
Andersom bewoog Amhai zich met heel wat meer gemak en routine over het podium dan El Mouhandiz. De indruk dat de vorm van het project nog niet was uitgekristalliseerd, werd daardoor alleen maar versterkt.
De pauze markeerde een wonderlijke metamorfose van zoeken en tasten naart cohesie en zeggingskracht. In een aantal sterke, tweetalige (Engels en Arabisch) songs vol zelf geschreven persoonlijke ontboezemingen ontpopte Rajae El Mouhandiz zich als een soepel en trefzeker fraserend vocaliste met een imposante stem. Hoewel minder geslaagd als project in de Music World Series, zou ze met dit werk beslist een gooi kunnen doen nar de Grote Prijs van Nederland in de categorie singer-songwriter.

Ton Maas © De Volkskrant, 31-03-2009 Nog te zien in Den Haag (3 april), Utrecht (4 april) en Amsterdam (9 april).

MYSTIC VOICES, 15 februari, Theater De Lieve Vrouw Amersfoort

De Music World Series (MWS) is in de tien jaar van haar bestaan uitgegroeid tot een belangrijk laboratorium voor onderzoek naar muzikale integratie tussen verschillende culturen. Soms blijft het bij een boeiende ontmoeting, soms ontstaan er combinaties die na afloop van het project een eigen leven gaan leiden. Bij 'Mystic Voices', de voorstelling die Wilma Paalman (zang, cello en accordeon) met muzikanten uit Iran, Spanje, de V.S. en Nederland voor de MWS ontwikkelde, is de magie al in het eerste stuk voelbaar. Laag voor laag wordt de spanning opgebouwd: vanuit zacht kloppende percussie ontvouwt zich traag en ingetogen een ragfijn muzikaal brokaat vol verrassende klankkleurcombinaties. Paalmans indringende zang krijgt onverwacht meerstemmige bijval; twinkelend getokkel op een Perzische tar (langhalsluit) doorklieft golvende klankdraden uit klarinet en trombone. Het geheel ademt een vanzelfsprekendheid die des te verrassend is als je bedenkt dat vooraf slechts tweemaal kon worden gerepeteerd en dat flamencozangeres Curra Suárez pas halverwege de tournee is ingestapt, ter vervanging van de Marokkaanse soefizanger Ali Bahia El Idrissi. Van al die beperkingen is niets te merken. Integendeel, de composities lijken tot in detail uitgewerkt en ingestudeerd en als na twee sets van elk ruim een uur om een toegift wordt gevraagd, is er nog repertoire genoeg voorhanden om twee nieuwe stukken uit de hoed te toveren. Hoewel je ongemerkt de halve wereld rond reist, van oriëntaalse devotie via stampvoetende flamenco tot Caribische swing, staat het concept als een huis. Dat laatste is mede te danken aan het samengebrachte talent. Als Marcel Cuypers zijn klarinet laat jammeren - soms zelfs terwíjl hij gelijktijdig piano speelt - waan je je echt even op de Balkan.

© Ton Maas, Volkskrant 18 februari 2009

GANDHI BAZAAR. 27 november, Theater De Lieve Vrouw, Amersfoort.
Nog te zien in Amsterdam (5 dec.) en Utrecht (6 dec.)

De projecten van de Music World Series (MWS) kennen meestal een hoog improvisatorisch gehalte, aangezien veel van de deelnemers een stevige ondergrond in de jazz met zich meebrengen. Fluitist en componist Ned McGowan, oprichter van Karnatic Lab, koos voor zíjn MWS-project voor grotendeels uitgewerkte composities, hoewel hij genoeg ruimte voor speelse interactie overliet. Als uitgangspunt voor de stukken nam McGowan de poëzie van de Nederlands-Iraanse dichteres Nafiss Nia. Vervolgens stelde hij een opmerkelijk ensemble samen, met muzikanten uit zeer uiteenlopende disciplines. Het concept pakte al bij de allereerste voorstelling wonderwel uit, mede dankzij het feit dat er flink gerepeteerd was. Dat leidde onder meer tot een naadloos gesynchroniseerd slagwerkduel tussen B.C. Manjunath op mridangam (de Zuid-Indiase tegenhanger van de tabla) en Enric Monfort op cajon, vol razendsnelle ritmische figuren en onverwachte breaks. McGowan zelf gebruikte zijn imposante contrabasfluit soms als dirigeerstokje en zorgde zowat voor een tektonische breuk door eventjes zijn 'octaver' (elektronisch verlagingseffect) in te schakelen.
Het meest verrassend waren de vocale bijdragen van de jonge zangeres Esra Dalfidan - tot dusver vooral bekend als jazzartiest - die ver buiten haar vertrouwde domein opereerde en ook het Turkse idioom tot in de puntjes blijkt te beheersen. Behalve met haar indringende voordracht maakte ze indruk met haar loepzuivere intonatie, zelfs wanneer gifmenger Raphael Vanoli de meest bizarre dissonanten uit zijn Stratocaster peuterde. Fraai was ook de afwissing tussen de door Dalfidan gezongen strofen van Nia's gedicht Analytisch leven en het door McGowan gesproken refrein 'Ik weet dat ik besta, maar van het bestaan weet ik weinig'.
Hoewel de naam Gandhi Bazaar Indiase klanken suggereert, blijft het etnische aspect van de voorstelling beperkt tot het karnatische getrommel van Manjunath. Voor wie bekend is met de projecten van Karnatic Lab in Amsterdam zal dat geen verrassing zijn, want daar wordt vooral inspiratie geput uit de compositorische principes van de Zuid-Indiase klassieke muziek en niet zozeer uit de typisch Indiase klankkleuren. Tijdens de tweede set was plaats ingeruimd voor een vrolijk intermezzo, waarbij de vijf muzikanten naar voren kwamen voor een ritmisch complex, woordloos stemmenspel, gebaseerd op de karnatische instructietaal konnakol (waarin verschillende aanslagtechnieken worden aangeduid met syllaben). Een fraai voorbeeld van vrijzinnig en creatief hergebruik van traditionele stijlvormen en technieken.

©TON MAAS, Volkskrant 2 dec 2008

ZOVEEL MOGELIJK NOTEN EN SPONTANE IMPROVISATIES

Jubileumfestival Music World Series, 16 november SJU Jazzpodium Utrecht.

Geïmproviseerde muzikale estafette van Music: World Series maakt indruk, ondanks repetitie van slechts één dag.

Wat tien jaar geleden begon uit nieuwsgierigheid - zo van 'goh, hoe zou dat klinken, een flamencogitaar samen met sitar en accordeon?' - mondde uit in een instituut, althans een regelmatig terugkerende reeks muzikale samenwerkingsprojecten volgens vaste formule: enkele muzikanten uit verschillende disciplines, die elkaar (meestal) niet kennen, komen bijeen en ontwikkelen al improviseren en repeterend een gezamenlijke voorstelling, waarmee vervolgens een korte tournee wordt gemaakt. Zondagavond keerden de oprichters terug naar de plek waar het allemaal begon het Utrechtse SJU Jazzpodium, voor een muzikale estafette waaraan zoveel mogelijk deelnemers aan voorbije en komende projecten van de Music: World Series (MWS) deelnamen.
Henk Spies, MWS-er van het eerste uur, verzorgde de aftrap met een solo op sopraansax, die via 'wonderbaarlijke klankvermenigvuldiging' (dankzij moderne elektronica) uitmondde in een duet met zanger Mola Sylla. Vervolgens schoof ook percussionist Nikos Tsilogiannis aan, waarna Sylla het stokje overdroeg aan de Russische 'verteller' Leonid Vlassov. Diens dramatische verhandeling over een oude heerser werd zowel melodisch als ritmisch gepareerd door MWS-aartsvader Tjitze Vogel op contrabas. Ook Steven Kamperman, een van de andere initiatiefnemers van de serie, ging een kort en flitsend duel aan met Vlassov, dat geheel conform de geest van kameraadschappelijkheid eindigde in gelijkspel.
Ondanks de extreem korte voorbereidingstijd van één repetitiedag wisten veel combinaties indruk te maken. De Chinese erhu-speelster Fang Weiling speelde een lyrisch duet met luitist Hakim Chanane op ûd, nadat ze kort ervoor met Behsat Üvez en diens piepkleine baglama (langhalsluit) in de zandbak der allerhoogste noten had rond gedold. Chanane tekende voor nog een ander verfijnd en ingetogen duet, ditmaal met fluitist Mark Lotz op de Indiase bansuri.
Het programma na de pauze had een zo mogelijk nog informeler karakter, met geheel spontane improvisaties. Ned McGowan van Karnatic Lab, die alleen was gekomen om te luisteren, werd toch tot deelname verleid en ging op een geleende basfluit de confrontatie aan met accordeonist Klaus Kuiper. Tijdens hun optreden liet ûd-speler Karim Eharruyen al tokkelend door het gangpad naar voren en voegde zich bij hen voor een van de spannendste uitwisselingen van de avond.
Het sluitstuk van de viering van tien jaar Music: World Series bestond uit een massasessie onder leiding van 'dirigent' Klaus Kuiper, die steeds een andere muzikant aanwees om meteen een solo te verzorgen, waarna het ensemble dan weer inzette met als enige richtlijn: 'Zoveel mogelijk noten tegelijk!', hetgeen op het podium zichtbaar veel spelplezier opleverde en aan de zaal bulderende lachsalvo's ontlokte.

© TON MAAS, De Volkskrant, 18 november 2008

SWINGENDE EN SOEPELE SYNTHESE CUBAANS EN KAAPVERDISCH' RITME

CaboCubaJazz, 5 oktober Cultureel Podium Roepaen. Nog te zien in Amsterdam, Den Haag, Utrecht, Amersfoort en Leiden.

Bij de projecten van de Music: World Series (MWS) is meestal goed te merken dat er enige moeite is gedaan om stijlen uit verschillende culturen met elkaar te verzoenen of juist fraai te laten contrasteren. CaboCubaJazz, de jongste loot aan de MWS-boom, lijkt daarentegen volkomen moeiteloos tot stand te zijn gekomen. Initiatiefnemer en percussionist Nils Fischer, veteraan uit de gelederen van Nueva Manteca, bracht simpelweg twee van zijn Cubaanse en twee van zijn Kaapverdische vrienden bij elkaar en zorgt zelf voor de verbindende ritmische schakels. Dat er toch extra inspanningen zijn gedaan om deze swingende synthese tot stand te brengen, blijkt bijvoorbeeld uit de koortjes: in het soms geraffineerd meerstemmige vraag-en-antwoordspel met zangeres Dina Medina zingen beide Cubanen de Kaapverdische liedteksten woord voor woord mee, al zie je bassist Dennis Nicles soms smokkelen.
Net als je denkt dat het allemaal iets te zonnig wordt, begint pianist Carlos Matos aan het ingetogen en zinderen voorspel tot een morna, de lokale blues van Kaapverdië, waarin Medina vervolgens haar meest aangrijpende vertolking ten beste geeft. Toch lijkt de missie van deze MWS-editie het meest uit de verf te komen in twee instrumentale stukken, want juist daarbij worden de muzikanten het verst uit hun vertrouwde tent gelokt en betreden zijn in soepel samenspel het onomheinde klanklandschap van de jazz.

© Ton Maas, De Volkskrant, 7 oktober 2008

OEIGOERSE MUZIEK VERBINDT OOST EN WEST

Kashgar Express, 5 april SJU Jazzpodium Utrecht. Nog te zien donderdag 10 april in het Tropentheater Amsterdam.

De voorstelling Kashgar Express behoort wonderlijk genoeg tot zowel de minst pretentieuze als de meest ambitieuze projecten van de Music World Series. Naar een idee van Kamil en Gülendem Abbas - vooraanstaande vertolkers van de traditionele muziek uit Oeigoerië, de bakermat van de Turkse beschaving in het noordwesten van China.
Deze muzikale spoorlijn verbindt net als de legendarische Oriënt Express, Oost met West en alles wat daar tussen ligt. Zo krijgen Oeigoerse liederen een verrassende Balkanbehandeling en worden ze soms zelfs met piepknor en aanverwante elektronica bewerkt.
Bij aanvang van de korte tournee, zaterdagavond op het Utrechtse jazzpodium, bleek het gelegenheidsensemble rond de familie Abbas, met de Chinese multi-instrumentalist Wu Wei en de Nederlanders Robbert van Hulzen (slagwerk) en Klaus Kuiper (accordeon, percussie en elektronica) nog niet volledig op elkaar ingespeeld. Het leverde grappige momenten op, als de muzikanten wanhopig naar elkaar gebarend tot een gezamenlijk slot probeerden te komen.
Er waren echter ook magische momenten, waarop alle elementen perfect in elkaar grepen. Tijdens het lied Chiraylik (Oeigoers voor schoonheid) werd de operateske zang van Gülendem Abbas ingebed in een hemelse melange van klanken uit Kamils gejek (knievedel), Wu Wei's sheng (mondorgel) en de door Kuiper bespeelde Vietnamese dan bau (eensnarige citer met jankpookje).
Het meest aangrijpende onderdeel van de voorstelling was de vertolking van een tragisch liefdeslied door Kamil Abbas: 'Ik had willen spelen op mijn rhubab, maar haar snaar is gebroken. Ik had willen zingen, maar mijn stem reikt niet hoog genoeg. Ik had willen zingen, maar niemand heeft zo geleden dat hij mijn verdriet kan begrijpen.'

© Ton Maas, Volkskrant 9 april 2008